BR KRT WESTERN': TATLI BBER DYARIM

Gney Krdistanl ynetmen Hiner Saleem'den Krt dalarnn kovboylar

Gney Krdistanl ynetmen Hiner Saleem'in bir Krt Western'i olan son filmi 'Tatl Biber Diyarm' stanbul Film Festivali'nde. Saleem, "Ortadou'daki btn halklar gibi Krtlerin de cinsel devrime de ihtiyac var" diyor.

Govend abilerinin, Baran ise eski bir pemerge olarak geldii evinde anasnn kz beendirip bagz etme basksna dayanamayp evlerinden uzaklarlar. Govend retmen olarak, Baran ise kyn polis komiseri olarak Trkiye -ran ve Gney Krdistan snrndaki bir kye gelir. Elbette kyn bir sahibi vardr: Kaaklarn ba ve kendince blgenin kanunu Aziz Aa. Ve Kanun kim? sava balar, Govendle Barann arasndaki ak gibi. Daha nce Votka Limon filmi Trkiyede gsterime giren Gney Krdistanl ynetmen Hiner Saleem, yeni filmi Tatl Biber Diyarmla bu sefer, Krdistanda bir western ekmi. Krtlerin acmasz mizahyla son derece elenceli ve elbette asi bir film.

Trkiyede de gsterilen nceki filminiz Votka Limon bambaka bir janrdayd. imdiki ise bambaka. Bu filme balarken ilk fikir neydi?

Bundan nce Fransada bir film yaptm: If you die, I kill you/ lrsen Seni ldrrm. ok ar bir filmdi ve ondan sonra hem teknik hem de ruh olarak hafif bir film yapmak istedim. Bir ya da iki oyuncuyla alacam ve Gney Krdistann nefis dalarn, doasn kullanabileceim bir film dndm. Sakin, kolay bir film. nmde de yeniden ina edilen bir lke, Gney Krdistan vard. Gney Krdistana bakarken insanlarn hayallerini anlamaya alyordum ama yozlama, yolsuzluk, rvet, ahlaki kntler de gryordum. Bir de baktm, film gene ok ar ve karanlk oluyor.

Onun iin mi bir tr westerne evirdiniz filmi?
Westerni severim, btn klasikleri. Sergio Leoneyi mesela, ok severim. Ama westerne dnmesindeki ilk neden, hikyenin westerne uygun kmasyd. erif ya da filmdeki adyla Komiser Baran, bir kanun adam. Eski bir pemerge. Snrda bir kye gidiyor, asayii salamak iin. Kyde retmenlik yapan gzel bir kadn var. Ayrca ky o zamana kadar yneten Aziz Aa da. O blgenin kaakcs ve aas. Kanun o. Tabii Baran gelene kadar. Westerne gre baktnzda her ey uyuuyor. Ve elbette gzelim dalar. Westernin estetik anlayn da severim. Bu da bylece ilk Krt westerni oldu.

Aslnda bir yanyla da gzel bir ak hikyesi. yle. nk ak ya da sevgi herkes iin ok nemli. Ayrca kadn meselesini ya da namus cinayetlerini koymak istedim. nk Mslman toplumlarda, buna Krdistan ve Trkiye de dahil, btn Ortadou da kadn meselesi ciddi bir sorun. Kadn sorunu deniyor ama aslnda sorun olan erkekler. O yzden kadn sorunu deil, erkek sorunu demeliyiz! Ben de filme kadn-erkek arasndaki eitsiz durumu koymak ve grnr yapmak istedim. Kadn-erkek eitsizliini gidermeden demokrasiyi ina edemezsiniz. Kadnlar zgr olmazsa Krdistann da zgr olacan dnmyorum. Bu yeni nesil kadnlarn, haklar, zgrlkleri iin savamalarn, bakaldrmalarn, hayallerini ve ideallerini de ok beeniyorum.

19. yzyl Vahi Batsyla Gney Krdistan arasnda nasl bir benzerlik olabilir ki?

Tabii ki zaman olarak ok deiti. Bugn Gney Krdistan, Dubai ya da Abu Dabi ile karlatrlyor. ok zengin bir lke. Tabii ki 19. yzyl artlaryla ayn deil. 19. yzylda Amerikallar da lkelerini sfrdan ina ediyordu. Yollardan su ebekesine kadar. Saddam Hseyin de hem Iraktaki hem Gney Krdistandaki her eyi yerle bir etmiti. Bu durumda biz de sfrdan yapmak durumunda kaldk. Okullar, yollar, evleri, elektrii, hastaneleri... Buradan bir benzerlik kurdum. Ayrca yeni bir parlamento kuruldu, herkesin uymak zorunda olduu yeni kanunlar yapld. Ve esas mesele de bu! Yani kprler, ev ya da yol yapmak kolaydr, esas mesele insanlarn kafasndaki hak, hukuk, kanun ve adaleti ina edebilmektir.

Peki imdiki durum nasl?
Ben ok mutlu deilim ama blgede olan biteni gz nne aldnzda, olan bir mucize!

Sizin eletirdiiniz nedir?
Yozlama. Hukuki yolsuzluklar, kanunsuzluk, rvetler, ahlaki k beni ok rahat ediyor. Yani sosyal olarak bir devrime ihtiyacmz var. Ortadoudaki btn halklar gibi Krtlerin de cinsel devrime de ihtiyac var.

Mesele devrim olduunda insanlar ciddileir. Ama sizin devrim elenceli anlatlyor.

ounluk bu tr filmler istiyor, insanlar trajedilerden yorgun dt. Dolaysyla ounluk beendi. Elbette bu konuda ok tutucu olanlar var ama ne mutlu ki bu grup aznlkta. Bana gre devrim, ne sosyalizm, ne faizm ne kapitalizm ne de izmle biten bir ey. Benim iin devrim demokrasi, sevgi, ak, kadn-erkek eitlii, herkes arasndaki eitlik, seyahat edebilme, konuabilme, okuyabilme ve istediin filmi yapabilme zgrl! Dedem yle derdi: Krtlerin gemii ac dolu, u anmz tam bir felaket, ok krler olsun ki bir geleceimiz yok! u anda bakyorum da ok minicik de olsa, bir geleceimiz olacana inanmak istiyorum. (Radikal)