Forum Tutkum - vBulletin




Etiket Listesi

Toplam 3 adet sonuctan sayfa basi 1 ile 3 arasi kadar sonuc gsteriliyor
  1. #1
    Bayan ye Giz - ait Kullanc Resmi (Avatar)

    Forυмтυтĸυм.orɢ ~ нαyαт pαylαтĸα ɢzeldir
    Kayt Tarihi
    27.Aralk.2014
    Mesajlar
    485
    Beendikleri
    312
    Beenileri
    472
    Mentioned
    65 Post(s)
    Tagged
    7 Thread(s)
    Tecrbe Puan
    3

    Trkeyi Doru ve Gzel Konumann nemi

    Gzel Trkemiz malesef uan ok bozuldu bunu yapmamaya alsakta hepimiz bi para yapyoruz.Bu yazyla biraz daha dikkat edebileceimizi umuyorum.

    Dil; duygu ve dncelerimizi, bilgi ve becerilerimizi, mit ve hayallerimizi, plan ve projelerimizi, strateji ve hedeflerimizi, arzu ve isteklerimizi bakalarna anlatp aktarmann ve iletiim kurmann en nemli esidir. Yaz bile, dilin sembollerle ifade edilen eklidir. Konuma ve duygularmz paylama arac olan DL, Yce Yaratcnn insanlara bahettii en nemli fazilet ve meziyetlerin banda gelir. Konuulan dilleri insanlar kendileri tasarlayp meydana getirmi deildir. Farkl kavimlerin yaadklar corafi artlara uygun deiik renk ve biimlerde yaratlmalar gibi ayr ayr DLleri onlara ilham eden de yine Rabbimizdir ve bu Allahn hikmet ve ibret ayetlerinden birisidir. (Bak: Rum 22. ayet) Evet, insanlara, dil icat etmekten ziyade, kendi dillerini gelitirmek, sistemletirmek, devlet ve medeniyet dili haline getirmek frsat verilmitir.
    (Allah) nsan halk etmi ve ona beyan (iletiim kurmay ve duygularn bakalarna anlatmay) retmitir. (Rahman Suresi 4. ayet)Biz hibir Eliyi, kendi kavminin dilinden bakasyla gndermedik ki, onlara (ilahi gerekleri ve insani grevlerini) apak beyan edip (anlatabilsin) (brahim Suresi 4. ayet) ayeti de, her lkede gerekli ve geerli olan resmi dili ok gzel ve dzgn konumak lzumuna iaret etmektedir.Asla unutulmasn ki, bir toplumu millet yapan ve birbirine balayp gl, onurlu ve huzurlu klan elerin en nemli ilk ikisi; DN birlii ile DL birliidir. Dil insanlk tarihiyle birlikte meydana gelmi ve devam etmi tabii bir ihtiyacn eseri ve esidir. Bu nedenle, dillerin yozlamas, bozulmas ve ksrlamas, toplumun kltr seviyesini drecek ve medeniyet srecini krletecektir. nk insanlar, ancak konuup yazabildikleri DL seviyesinde dnce ve zm retebilecektir. Bakalaryla doru ve doyurucu iletiim kurabilmeleri de, yine ancak konuup yazabildikleri dilin zenginlii ve gzellii sayesindedir. Dil sadece iletiimin deil, bakalarn olumlu biimde etkilemenin ve ynlendirmenin de en nemli arac olma zelliine sahiptir.Trkeyi gzel ve doru konumann nemi:Trkemiz, ayn zamanda binlerce yllk inan ve kltr deerlerimizin ve medeniyet birikimlerimizin kodlarn ve ifrelerini znde tayan kelime hazinemiz ve ortak zihnimizdir. Dil, bilgisayar gibi sadece bilgilerin yklendii bir depo deil, ayn zamanda yeni bilgilerin ve dncelerin retildii, eski bilgilerin tazelenip gncel ihtiya ve amalara uygun sentezlendii bir ifade ve iletiim sistemidir. Yani insann kelime hazinesi ve Trkeye hkimiyeti, onun dnce ve deerlendirme seviyesinin de gstergesidir. Ama bugn maalesef niversite mezunlar bile Atatrkn Nutkunu anlayamaz ve dedesinin hatralarn okuyamaz hale getirilmitir. Gerekli ve yeterli bilgi retmenin ve yeni beceriler ve keifler gelitirmenin vazgeilmez iki unsuru: zengin bir dil hazinesi ve bamsz dnme, zihnetme ve mantk yrtme yeteneidir.Bunun iin de:
    1. Anadilimizi gemite konuulan ve yazlan ekliyle (Osmanlca kelimelerle) bugnk Trkemize yerleen yeni szcklerle birlikte renme gayreti gtmek
    2. Trke karl bulunan veya uzun zaman iinde Trkelemi saylan kelime ve deyimler varken, yabanc ve zellikle ngilizce szcklere asla tenezzl etmemek
    3. Trkemizi, dil bilgisi kurallarna uygun ve dzgn konumaya zen gstermek
    4. d)Ve zellikle, hem de ivedilik (ncelik)le, mahalli iveleri ve blgesel leheleri kesinlikle terk etmek gerekir.

    nk:
    1. Mahalli iveler ve blgesel lehelerle, duygu ve dncelerimizi ifade etme imkn kstl hale gelmekte, dolaysyla beynimiz ksr bir iletiime mahkm edilmektedir.
    2. Trkemizi mahalli ivelerle konumak, ortak iletiim aracmz ve Milli kaynama kaynamz olan dilimizi birbirimize yabanclatrmakta ve maalesef Batl Douluyla, Akdenizli Karadenizli ile anlaamaz duruma gelmektedir.
    3. Blgesel ive ve leheler, d gler tarafndan bir ayrma vesilesi olarak tevik edilmektedir. zellikle Dou ve Gneydou blgemizdeki Krt kkenli kardelerimiz Trkeyi kendilerine zg bir iveyle konuarak, bu leheyi PKKnn ve sivil uzantlarnn bir parolas ve birbirini tanma vastas gibi kullanma eilimindedir.
    4. Filmlerde, dizilerde, tiyatro sahnelerinde, hatta kitap ve gazete dilinde, Dou ivesi, Karadeniz ivesi, Ege ivesi, Trakya ivesi, Anadolu ivesi, Elaz-Erzurum lehesi srekli ve sistemli ekilde gndeme getirilmek suretiyle, hatta daha da ileri giderek Krtenin, Laz dilinin, erkezcenin resmi eitim dili olmas talepleriyle ve masumane bir insan hakk grntsyle, Milli birlik ve dirliimiz dinamitlenmek istenmektedir.
    5. Bu tehlikeyi frenleyip nlemek zere:
      1. Aile fertleri olarak: kendi aramzda Trkeyi stanbul ivesiyle ve doru ekilde konuma ve mahalli iveleri brakmaya zel bir dikkat gsterilmelidir. ocuklarnza braklacak en gzel miras onlara dilimizi gzelce retmektir.
      2. Resmi ve zel eitim birimleri olarak: retmenler ve okul yneticileri ilk, orta ve lise seviyesindeki rencilerimizin, Trkeyi kesinlikle stanbul ivesiyle konumalar ve yerel leheleri mutlaka brakmalar konusunda rehberlik etmeli ve bu maksatla ok zel kampanyalar yrtmelidir.
      3. zel ve resmi radyo ve TVler olarak: yerel ve bozuk ivelerle sunum yapma, tartma ama, fkra ve gldr sanatnda kullanma giriimlerini, ok gerekli olmadka yer vermemeli, gzel ve etkili Trke konumay zendirmelidir.
      4. Devlet ve hkmet yetkilileri olarak: Krte gibi, isteyenlerin anadilini rahatlkla renme, gelitirme, yerel TV ve radyolarda kullanabilme imknlar salamak ve bu temel insan hakkna sayg duyulmak yannda, Trkeyi stanbul ivesiyle ve yazld ekliyle retmek ve bunu yaygn hale getirmek zere, kaba ve bozuk mahalli lehelerin tedricen terk edilmesi konusunda, etkin projeler retmeli ve bunu Milli bir devlet politikas haline getirmelidir.

    Resmi ve ortak dilin, en gzel iveyle ve en etkin biimde kullanlmas, Kurann da emridir.Rabbimiz, Nisa suresi 63. ayetinde:(Ey elim) Sen onlara vaaz ve nasihatle t ver ve onlarn ilerini (nefislerini ve gnllerini) etkileyecek beli (ak, anlalr ve vicdanlarda iz brakr) ekilde dzgn ve gzel sz syle ayeti ortak dilimizi en doru ekilde kullanmay emretmektedir.Byk slam halifesi Hz. merin bu ayete dayanarak Arapay bozuk ivelerle konuanlar ve ortak iletiim vastasn yozlatrma abalarn yasaklad, uymayanlar cezalandrd ve bu amala zel bir kampanya balatt rivayet edilmektedir.(Hz. Musa) Dedi ki: Rabbim, gsm a (gnlm ferahlandr ve ilmimi arttr)(Zalim yneticilere ve gafil halk kesimlerine kar iman ve ahlak esaslarn tebli etme sorumluluumda) iimi kolaylatrDilimden dm z (gzel ve etkili konuma becerisi kazandr)Ki (insanlar) syleyeceklerimi (kolaylkla) kavrasn (ve iletiimde bir sknt yaanmasn) (Taha Suresi: 25-26-27-28) ayetleri de gayet ak ve nettir.Doru kullanlan ortak ve resmi dil; yksek edebiyat ve medeniyetin kilidi yerindedirDil, dncenin, fikir ve zikir ikliminin ana rahmi gibidir. Hikmet ve hakikat rehberi yksek dnceler, rnek ve orijinal projeler, ancak, doru, zengin ve doyurucu bir anadil ikliminde ve zemininde iek aabilir. Biz, eer bilimi ve dnce sistemini TRKE retip, TRKE ifade edemiyorsak, biz o bilgi ve becerinin gerek sahipleri deiliz demektir. Bir insann yabanc ve yaygn ngilizce gibi dilleri renmesi, elbette onun ufuklarn ve dnyaya ulama imknlarn geniletecektir. Ve hele Yce Dinimizin temel kayna olan Kuran lisannn (Arapay) bilmek, insann olgun dnme ve deerlendirme yeteneini olduka derinletirecektir. Ancak bir baka dili doru anlamann ilk art, kendi anadilini dzgn ve zgn renmektir.Dil sistemi ve zellikle Trkemiz; kartlk (ztlk) ilkesi zerine ekillenir. nller nszlerle, e anlaml kelimeler zt anlaml szcklerle bir kartlk (ztlk) dzeni iinde konuma ve anlama dili haline gelir. Bunlarn en nemli gerei ise, szckleri seme ve sraya dizme eksenidir.Bir dili kullanrken szckleri, dil bilgisinden bildiimiz bir dzende "zne, tmle, nesne, yklem" dzeninde sralamak gerekir. Buna sralama ekseni ad verilir. Sralama ekseninde szcklere, cmle iindeki grevlerine gre yeni bir anlam yklenir. "Ahmet kediyi yakalad." cmlesinde Ahmet eylemi yapan znedir, kedi ise bu eylemden etkilenen varlk yerindedir. "Kedi fareyi yakalad." cmlesinde eylemi yapan kedidir. Bu, u anlama gelmektedir: Szcn cmle iindeki konumu, ona yeni bir anlam kazandrverir. Buna, szcn dil bilgisi anlam denir. Sralama ekseninde yaplan deiiklikler, ok ciddi anlam deimelerine yol aabilir. Trke, sz dizimi asndan kurall bir dil olduundan onu doru kullanmann temel artlarndan birisi, sralama eksenine dikkat etmektir.Sralama ekseninde yer alan szckler bulunduklar konuma bal olarak dil bilgisel (gramatikal) bir anlam kazandklar gibi, nnde veya ardnda bulunan szcklere gre ve birbirlerine balan biimlerine gre yeni anlamlar kazanabilir. Bu anlama, kelimenin sz dizimi anlam denir. "Gz" szc bir cmle iinde kendisinden sonra gelen szce gre yeni anlamlar ierir: "Gz alc, gz hekimi, gz hakk, gz hapsi, gz karar, gz koymak, gz n, gz ya, gz yummak, gzden dmek, gze gelmek, gzden kamak, gzden kaybolmak, gze girmek, gz tok" gibi kullanmlarda "gz" szcne ok farkl anlamlar yklenmitir.Sralama ekseninden baka, dilde bir de seme ekseni nemlidir. Seme ekseni; sralama ekseninde yer alan szcklerin yerini alabilecek szcklerin oluturduu listedir. Bir cmlenin znesinin "Mehmet" olduunu dnelim. Bu cmlede "Mehmet" yerine "o, arkadam, kardeim, bizim yaramaz" szcklerini kullanabiliriz. Dilimiz bize, cmlede bulunan bir szcn yerini alabilecek baka szck listesi sunacak kadar zengindir. Bu listeye seme ekseni ad verilmektedir. Dili doru kullananlar bu listeden en uygun szc seenlerdir. Bu szc seerken cmleye en uygun olann bulmamz nemlidir. Bu szcn seiminde; kiminle, nerede ve hangi dzeyde konutuumuzun veya yazda kime ve hangi artlarda yazdmzn da gz nnde bulundurulmas gerekir. Bu konu doru anlatmn temelini oluturan nemli bir dil ilkesidir.Dikkat edilecek olursa seme ekseninde yer alan szckler iki zt zellii kendilerinde toplayabilir. Onlar bir bakma e anlaml szcklerdir. zne olarak bir cmlede "Ahmet" szcn kullanabileceimiz gibi "o" zamirini de kullanabiliriz. Bu durumda "Ahmet" ve "o" ayn varl dile getirir ve e anlaml szcklerdir. Dier ynden Ahmet'ten "Ahmet" veya "o" diye sz etmemiz arasnda ince bir anlam fark da sezilir. "Ahmet" szc ile "o" szc bir "kartlk" hli iindedir. Doru ve doyurucu anlatm, en uygun szc seebilmektir.Etkili ve verimli iletiim prensipleri:nce dinlemeyi bilin: Biroumuz, ne syleyeceimizi dnmekten, bakalarnn sylediklerini doru drst dinlemeyiz. Oysa siz onlar dikkatle dinlerseniz, onlar da sizi, ilgiyle dinleyecek ve sayg gsterecektir.Bakalarn ilgilendiren konulardan sz edin: Karnzdakine yetenekli olduu konuda konuma imkn verirseniz, skntl bir sessizlii nlersiniz ve ounlukla karnzdaki, anlattklarna o denli dalar ki, iki insann konumasna en ok engel olabilecek olan sklganl kayboluverir.Skc ayrntlara girmeyin: Konuurken, en kk ve gereksiz detaylara dalarsanz, siz ana konuya gelinceye kadar karnzdaki kii sklp ilgisi dalabilir.Kesin ifadelerle konumaya gayret gsterin: Konumaya, balamadan durup, nce aklnzda kelimeleri sein. Bir konudan tekine gemeyin. Konuurken, konutuunuz kiinin yzne bakn, mrldanr ve mzmzlanr gibi konumay terk edin.Etkili ve dikkat ekici sorular ynelttin: Bir sorunun akllca sorulmasyla, karnzdaki kiinin almasn salarsnz. ler nasl? ya da ne haber? gibi sorular gereksizdir. Fakat, ie nasl baladnz? veya sizce nasl gibi sorular karnzdaki kiiyi konuturacak ve sizin de gerekenden fazla konumanz nleyecektir.fkelendirmeden itiraz etmeyi renin: ou kez, ne konutuunuz deil de, nasl konutuunuz nemlidir. Dosta bir tartma konumay zenginletirir, fakat serte sarf edilen bir sz, iki tarafn da hrsa kaplp, birbirlerinden uzaklamalarna yol aabilir.Kimsenin szn kesmeyin: Biri konuurken konumaya girmeniz gerekirse, konumay keserken yumuak ve gnl alc bir cmle kullanmanz gerekir.Hogrl ve anlayl hareket edin: ou kez bizi sinirlendiren ve rahatsz eden kiilerle konumak zorunda kalabiliriz. Byle durumlarda konuulan konu ile ilgilenmeye ve sayg gstermeye gayret edin.Konuurken dinleyenlere vg ve iltifattan ekinmeyin: Birini hakl olarak vmek onun ilgisini kazanmak demektir. nsanlara iltifat etmeyi rendiiniz an, sohbetiniz de daha zenginleir.Kendinizi birok konuda gelitirin: Bol bol kitap okuyun, Kuran Meali zerinde kafa yorun, ura alanlar (spor, mzik vb.) bulun, aratrc olun. Bylece sohbetleriniz zenginleir, unutmaynz, gzel satc ve pazarlayc olmak nemlidir, ancak sermayeniz ve satacak eyiniz kstlysa, gzel pazarlamaclk yetersizdir.Bu konuda deerli Hocamz Muhsin Bozkurt Trke Dil Bayramz bal altnda nemli tespitlerde bulunmaktadr:Avrupa Parlamentosu ve AB lkeleri Trkiyede Krtlerin, kendi dillerinde konumalarna, eitim yapmalarna ve kltrlerini yaamalarna izin verilmediini sylyorlar. Krt sorunu diye adlandrlan sorunun zmlenebilmesi iin etnik hak olarak Krtenin kullanlmasnn serbest braklmasn istiyorlar. Krteyi Anadolunun Gneydousunda ve Dousunda yaayanlarn kimliinin temel unsuru sayyorlar.[1]Hlbuki Trkiye Irak ran geninde yerleik bulunan eitli etnik topluluklarn (Zaza, Goran, Lur, Kelhur, Beluci, Asur, Drz, Feyli, Hawramani, Bahtiyari, vb.) bunlarn hepsinin Krt adyla adlandrlmalar ne kadar yanl, kastl ve kkrtc ise, bu topluluklarn, birbirlerinden ok farkl olan lehe ve dillerine, genel bir ifade ile Krte denilmesi de o derece yanl ve hataldr.1597 tarihinde, Bitlis Sanca Beyi eref Han tarafndan yazlan erefnamede, Krt diye nitelendirilen topluluklar, konutuklar dillere gre; Kurmanci, Lor, Kelhur, Goran[2] eklinde snflandrlmtr.Tasnifi yaplan dillerin her biri de kendi ierisinde eitli konuma gruplarna (lehe, ive, az) ayrlmaktadr.[3]Rojgi denilen Bitlis Krtlerinin kendi aralarnda kullandklar szler vardr ki bunlar dier yerlerdeki Krtler anlayamamaktadr.[4]XVI. asrn mehur seyyah Evliya elebi, blgeye ait izlenimlerini yle aktarr: Burada eitli (16 farkl) diller konuulmakta olup bunlar: Zaza, Lulu, Hakkri, Avniki, Mahmudi, irvani, Cezrevi, Pesani, Sencari, Hariri, Erdelani, Sorani, Halifi, Cenvani, madi ve Roziki lisanlardr.Diyarbakrl sosyolog Ziya Gkalp de, 20. yzyln balarnda bu konuyu irdelerken; Kurmanci, Zaza, Soran, Goran, Lur, Bahtiyari, Kelhur, Feyli, Lek gibi dil / (ve) leheleri saydktan sonra, u deerlendirmeyi yapmaktadr:Krtenin birbirinin mensuplar tarafndan katiyyen anlalmayan drt muhtelif lisana (Kurmanc, Zaza, Soran, Lur) lem olduu anlalyor. Bu drt lisann sahipleri birbirinin dillerini anlamazlar. Dolaysyla aradaki farklar lehe farklar deil, lisan farklardr. Bu drt dilin her biri, lisaniyat itibariyle mstakil bir lisandr. Her biri mteaddit (eitli) lehelerden de mrekkeptir.[5]Irak Krtlerinden Prof. Tevfik Vehbinin tasnifi ise; 1.Zaza, 2.Goran (Hawrami, Zengene, Kakeyi, Bajelan), 3. Lurhi (Mamesani, Kelhori, Feyli, Laki, Baxtiyari), 4. Kurmanci (Bahdinan, Hekari, Asthi, Bohtan, Beyazidi), 5. Sorani (Seneyi, Suleymani, Mukri) (Tori, Ferheng, Kurdi Trki, stanbul 1992, s: 6,7.) eklinde olmaktadr.Trkiye Krdistan Demokrat Partisi eski Genel Sekreteri Dr. van da; Kurmanci, Sorani, Zazaki, Gorani, Hevramani lehelerini saydktan sonra, Bunlarn yan sra, byk airetlerin ve vadilerin de kendilerine zg birtakm iveleri vardr ve birbirini anlamakta zorlanr.[6] tespitinde bulunmaktadr.Nitekim yine bir Krt orijinli olan Mesud Faninin; Krte bir gebe dili snrn aamamtr, bunun yan sra da, biri dierinden farkl birok leheden olumaktadr (Messoud Fany, La Nation Kurde et son Evolution Sociale, Paris 1933, s:85, 86; Trke Basm: Mesud Fani (Bilgili), Krtler ve Sosyal Geliimleri, Ankara 1993, s: 44) eklindeki szlerinin zerinde de durulmas lazmdr.te yandan; baz Krt ideologlarn politik karlar gerei Krteye dhil ettikleri (Zazaca, Goranice, Lurca, vs. gibi) baz dilleri, Batl ve insafl aratrmaclardan V. Minorski, David N. Mackenzie, Joyce Blau, Karl Hadank, Oskar Mann, Meyer Benedictsen, Peter Alford Andrews vb. gibi tannm bilim adamlarnn yan sra, baz Krt yazarlar bile Krtenin dnda tutmulardr.rnein; eref Han, Kamuran Ali bedirxan, Cierxwin vb. gibi baz Krt tarihi ve dilcileri, Zaza dilini Krteden ayrmlardr. Ayrca, Zaza orijinli yazar ve aratrmaclar da, Zazacann Krteden ayr ve bamsz bir dil olduunu vurgulamlardr. Mesud Faninin deyiiyle; bir gebe dili ve airet sevgisi snrn aamam olan Krtenin, onlarca lehe, yzlerce ive ve az farkll yanstan zellii, onun eitim dili olmasna imkn tanmamaktadr.Krt dili iin hangi lehenin temel alnaca konusu da teden beri Krt yazarlar arasnda tartma konusu yaplmtr. rnein, Irakl Krtler Soranice zerinde duruyor. Celadet Bedirxan, kendi dili olan Kurmancinin Botan ivesini neriyor. Krt tarihi M. Emin Zeki ise Mukri lehesinde srar ediyor. Ve u gerekeyi sunuyor: Etnografik, filolojik, corafik durumlar, tarihi belgeler, rivayetler, toplumsal kantlar gsteriyor ki, Sabalah blgesindeki Mukri Krtlerinin lehelerini Krt dili iin temel olarak almamz gerekiyor.[7] Baka Krt yazarlar da daha baka leheleri ne karmaktadr.Bir kabile dili zelliine sahip bulunan ve adna Krte denilen Kurmanciyi ne kararak, bunu yaz dili haline getirme gayreti ierisinde bulunan evrelerin yazdklarn halk okuyamamakta ve anlayamamaktadr. nk en gelimi lehe olarak kabul edilen Kurmanci bile yaz diline uyarlanamamaktadr. Kurmancide karl bulunmayan kelimeler, baka dil ve lehelerden alnarak dildeki yetersizlik giderilmeye allmaktadr.Krte ad altnda birletirilmek istenen Kurmanci, Sorani, Gorani, Luri, Zazaki vb. gibi kabile dillerinin eitim retim dili olamayaca gereini, insafl Krt orijinli yazar, eitimci ve politikaclar da hatrlatmaktadr. Blgenin corafi artlar, konuma eitlerini birbirlerinden byk farkllklar gsteren bir biimde kesin snrlarla ayrmtr. yle ki, baz yrelerde, bir kyde konuulan diyalekt (lehe) ile komu kyde konuulan diyalekt arasnda bile anlalrln olmad anlalr. Her bir konuma eidi, fonetik ve morfolojik bakmdan ancak kendi ilerinde ortak noktalar ihtiva eden diyalektler gruplardr. Her bir diyalektin, bir blgede veya komu blgelerde ok dar bir alanda kendi iinde anlalabilirlii gerei hesaba katlmaldr.Bunun da tesinde asl sorun, Kurmancinin dier dil veya lehelerinin (Zazaki, Gorani, Luri, Sorani, Bahtiyari, Feyli, Leki, Kelhuri, Mukri, exbzni, vb.) halkn hepsine dayatlmasnda yaanmakta, blgedeki dier dilleri / leheleri konuanlar, Kurmanci konuup yazmaya zorlanmaktadr.(Oysa) gerek dil, kullanma hazr geni bir kelime hazinesi olan yazl - eitim lisandr.Kelime hazinesi ounlukla baka dillerden alntysa, cmle tekili ve ifade ekli baka bir dilden alnmsa, morfoloji sisteminde denge yoksa, kendine ait ve dilin zelliklerini koruyan bir alfabesi bulunmuyorsa, edebiyat ve eitim dzeyine ulamamsa, konuulduu yreye gre deiiklikler arz ediyor ve o belirli yrede snrl kalyorsa, bu durumlar ilkel anlama dillerinin tanmdr. Bu iletiim ekilleri, sadece vernakler olup, eitim ve kltr dili olamazlar.[8]stanbulda kurulan Krt Terakki ve Teavn Cemiyeti (1908) ve Krdistan Teali Cemiyeti (1918) ile Lbnanda tekil edilen Hoybun Cemiyetinin (1927) kurucular arasnda yer alan Diyarbakr / Erganili Dr. Mehmet kr Sekban, 1933te yaynlanan kitabnda; Irakta, Krte konuulan Sleymaniye ve dier baz kentlerde, Krte eitim yaplmasna ramen hibir olumlu neticenin alnamadn, nk Krtenin en temel ihtiyalara bile kfi gelmeyen bir dil zellii tadn ve bununla kltrde ilerleme salanamayacan bizzat aklamak zorunda kalmtr.[9]Fransa / Strasbourg niversitesinde dilbilimi profesr olan Japon asll Goichi Kojima, 1970 1986 yllar arasnda Trkiyeye hemen her yl yapm olduu seyahat ve incelemelerden edindii izlenimlerini anlatt kitabnda:Krtenin bir dil deil, ancak bir diyalektler topluluu saylabileceini, Kurmana ve Zazacann gramatik zellikleri ve kkeni itibariyle byk farkllklar gsterdiini, dolaysyla blge insannn tamamnn birbiriyle anlamasn salayabilecek ortak iletiim yaratma zelliinden yoksun olduu gereini, Trkiyede grup Zazaca, be grup Kurmana konuulageldiini, bunlarn birbirlerini anlamakta glk ektiklerini, aslnda Dou ve Gneydou Anadoluda her 40 50 kmde yeni bir Krteye rastlanverdiini, tm bu dillerin yazl ekli olmad gibi, edebiyat ve kltr dili dzeyine de gelemediklerini, bu nedenle eitimde, Krtelerden birini seip teki gruplara dayatmann ne pratik ne de insan haklarna uygun bir i olamayacan ortaya koymulardr.[10]Paristeki Krdoloji Enstitsnn Zazaca yazl metinleriyle Kirmaninin gerekten tek yazl tr olan Sleymaniye Kirmanisiyle yazlm metinleri Anadoluda kime okunduysa anlamamtr.Sorun, Kojimann iaret ettii gibi, Kirmani diyalektlerinin neredeyse saysz paraya blnm olmas ve temel kelime haznesinin yetersiz bulunmas dolaysyla, dilbilim asndan yaratt olaanst glklerden kaynaklanmaktadr.[11]1996 Mart aynda Babakan Mesut Ylmazn Idrda yapt konumadaki almndan sonra, Kojimay Trkiyeye, Dileri Bakanlna davet ettim ve kendisine be Kirmani alt grubu iin ortaokullarda haftada birka saat okutulacak seimlik ders kitaplar hazrlayp hazrlayamayacan sordum. Glerek buna imkn olmadn, zira her alt grubun altnda da ok sayda birbiriyle anlaamayan diyalektler bulunduunu hatrlatmlardr.[12]Btn bu aklamalar erevesinde sylenebilecek husus udur: Her eyden nce, onlarca dil / lehe / diyalekt ile yzlerce ive ve az Krte ad altnda toplamak, bilimsel gereklere aykrdr. Bununla birlikte, Krt politik evrelerince ne karlmak istenen Kurmanci dilinin, eitim-retim iin yetersizliinin yan sra, dier dil / lehe / diyalekt ve iveleri konuanlarn da bu dilden (Kurmanci) eitime tabi tutulmak istenmesi, eitim dili yaratmak adna yaplan bir zorlamadan ibarettir ve ayn zamanda blgede dier dil ve leheleri konuan geni kitleleri de yok sayan anti-demokratik bir yaklamdr.[13]Naklettiimiz bu bilgiler dorultusunda, nceki yllarda Genelkurmayn aklamas olduka isabetli ve anlamldr:Krt diliyle eitim yaplmas ve TV yaynlarnn yaygnlatrlmas pratikte mmkn deildir. Bu zorluk be lehe ve ok miktarda az farkllndan ileri gelmektedir. Ayrca Trkiyede Trk kimliiyle btnlemi birok deiik kken aleyhine Krt kkenli vatandalara ayrcalk tannmas Anayasann eitlik ilkesiyle badamayaca gibi, eitim birlii yasasna da uygun dmemektedir.Genelkurmayn aklamasnda, Batl lkelere de u uyarlar yaplmtr:Trkiyedeki devlet grevleri ve kademelerinin, kken fark gzetmeden herkese ak olduuna dikkat ekilen aklamada: Hangi kkenden gelirse gelsin, vatandalarmz istedii okula gidebilir, istedii meslei seebilir. Denilerek u grlere yer verildi: Hi kimseye, hibir yerde ve hibir alanda yaam, can ve mal gvencesi, hukuk ayrm yaplmaz. Dillerini, konuma ve isim koyma gibi kltrel ierikli konularda hibir kstlama yoktur.[14]Sonunda, bu gerei kavrayanlardan biri olan mezkr Dr. kr Mehmet Sekban, 1881de Erganide domutur. 1903 ylnda Yzba rtbesi ile Askeri Tbbiyeden mezun olmutur.Emperyalist devletlerin el altndan destekledikleri Krtlk akm lkemizde balamt. Krt evrelerle temas kuran Dr. Sekban, 1908 kinci Merutiyetinden sonra kurulan Krt Teavn ve Terakki Cemiyeti kurucular arasnda bulunmu, Krtlk davasnn bir numaral savunucularndan olmutur.Ancak, derin aratrmalar sonucunda gerei gren Dr. kr Mehmet Sekban, 1933 ylnda Pariste Franszca olarak La Question Kurde (Krt Meselesi) adl kitabn yazmtr. 1960 ylnda, stanbulda hayata gzlerini yummutur.Aratrmasnda, Krtlerin byk ksmnn aslen Trk olduklarn ilmi delilleriyle ortaya koyan Dr. Sekban, ayrca Krtenin eitim iin yeterli bir dil olmadn ve bir dnem Irakta Krte eitim denemesi yapld halde hibir sonu alnamadn da zellikle vurgulamtr.Eitim dili gerei ve Krte konusunu yakn tarihten bir tespitle noktalayalm: (Mu eski milletvekili Gyasettin Emre, Menderesle ilgili hatralarnda unlar aktarmaktadr:Menderesin Krte konusundaki tavr:Sn. Babakan, ilk defa ziyaret ettii Muta grlmemi bir kalabalk tarafndan karlanm ve tren istasyonu yannda kurulan krsde, ok heyecanl, coturucu bir konuma yapmt.Onun ardndan, Meclis Bakan Refik Koraltan halka hitap ederken, birden bire vali, emniyet mdr, koruma grevlileri ve polisler panie kaplmt. nk, Menderes ortadan kaybolmulard. Sonra anlald ki, Babakan, miting alanndan hayli uzak bir bostann adr altnda, bir vatandala sohbet ederken bulunmulard.O srada, bostan sahibi vatanda, radyo yaynlarn ve Menderesin konumalarn anlayamadklarndan yaknmaktayd. nk 7-8 kiilik ailesinde, kendisinden baka Trke bilen bulunmamaktayd. evredeki tablo da o durumdadr. Ksacas, adam Krte yayn arzusunu ve lzumunu anlatmaya almaktayd. Babakan, Krtenin 4 lehesi (Kurmani, Gorani, Sorani, Dmli) olduunu, bu ayr leheleri konuanlarn birbirlerini zaten hi anlamadklarn hatrlatp, mterek bir diliniz yok mu? sorusuna Trke cevabn alnca da: O halde, mterek dili bir yaygnlatralm, herkes Trkeyi konusun, okuyup yazsn. Bunun iin okullar aalm, bylece birbirimizle rahata konuuruz. Dolaysyla, kalkp yeni ve ortak bir Krte uydurmaktansa ocuklarnzn Trkeyi renmesi daha iyi olacaktr teklifi o vatandan da aklna yatmtr.

    [1] Gndz Aktan, Goichi Kojima ya da Krteler, Radikal, 23 Aralk 1998, s.11

    [2] eref Han, erefname, ev: M. Emin Bozarslan, st. 1971, s. 22

    [3] Ziya Baran, Eitim Dili Gerei ve Krte, Zaman, 12 Ocak1999, s.15

    [4] Mehmet Zlliolu Evliya elebi, Evliya elebi Seyahatnamesi, Cilt: 3 4, dal Neriyat, stanbul (Tarihsiz), s: 1168.

    [5] Ziya Gkalp, Krt Airetleri Hakknda Sosyolojik Tetkikler -Haz: evket Beysanolu- stanbul - 1992, s: 24, 25, 95, 96.


    [6] Dr. van, Zmane Kurd / Krt Dili, stanbul 1976, s: 28,29.

    [7] M. Emin Zeki, Krdistan Tarihi, stanbul 1977, s: 174

    [8] Prof. Dr. Mehlika Aktok Kagarl, Krt Uygarl ve Azlar Hakknda Dnceler, Ankara 1991, s: 20 21

    [9] Dr. Mehmet kr Sekban, Trke basm: Krt Sorunu, stanbul 1970, s: 24 25

    [10] Prof. Dr. Goichi Kojima, Trkiyenin Bir Baka Vehesi, Japonya 1991, s: 200

    [11] Gndz Aktan, Kojimann Dndrdkleri, Radikal, 30 Aralk 1998, s: 11

    [12] Gndz Aktan, Goichi Kojima ya da Krteler, Radikal, 23 Aralk 1998, s:11

    [13] Ziya Baran, Eitim Dili Gerei ve Krte, Zaman, 12 Ocak 1999, s: 15

    [14] Ankara Reuters, Milliyet, 5 Aralk 1998, s: 15



    Alntdr.
    ArchCoder (09.ubat.2015) Bunu beendi

  2. #2
    ye CeNGiZHaN - ait Kullanc Resmi (Avatar)

    Forυмтυтĸυм.orɢ ~ нαyαт pαylαтĸα ɢzeldir
    Kayt Tarihi
    24.Ocak.2015
    Nereden
    stanbul
    Mesajlar
    12
    Beendikleri
    1
    Beenileri
    3
    Mentioned
    6 Post(s)
    Tagged
    1 Thread(s)
    Tecrbe Puan
    0

    Cevap: Trkeyi Doru ve Gzel Konumann nemi

    Ben yanl yazdklar vakit, bu konuda uyaryorum diye bana laf eden insanlara ders olsun. )

  3. #3
    ye ArchCoder - ait Kullanc Resmi (Avatar)

    Forυмтυтĸυм.orɢ ~ нαyαт pαylαтĸα ɢzeldir
    Kayt Tarihi
    02.Eyll.2014
    Mesajlar
    79
    Beendikleri
    348
    Beenileri
    79
    Mentioned
    20 Post(s)
    Tagged
    6 Thread(s)
    Tecrbe Puan
    4

    Cevap: Trkeyi Doru ve Gzel Konumann nemi

    @Giz immm Emeine Salk Bi'tanemm..




Bu Konu iin Etiketler

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Cevap Yazma Yetkiniz Yok
  • Eklenti Ykleme Yetkiniz Yok
  • Mesajnz Deitirme Yetkiniz Yok
  •  
Yukar k